Yedekleme alanı hesaplama ve NAS kapasitesi

Yedekler için ne kadar alan gerekir? Veri miktarı, günlük değişim, saklama süresi ve 3-2-1 kuralıyla yerel ve dış kopya alanını hesaplayın.

Yedek deposu çoğu zaman "verimiz 1 TB, 2 TB'lık disk yeter" diye seçilir. Oysa günlük yedekler, saklama süresi ve tam yedeklerin sıklığı gereken alanı verinin birkaç katına çıkarır.

Yedekleme alanı nasıl hesaplanır?

İki boyutla başlanır: tam yedek = korunan veri × (1 − sıkıştırma kazancı) ve günlük artımlı yedek = korunan veri × günlük değişim oranı × (1 − sıkıştırma kazancı). Gereken alan, saklanan tam ve artımlı yedeklerin sayısı bu boyutlarla çarpılıp toplanarak bulunur. Hesapta ondalık birim kullanıyoruz: 1 TB = 1.000 GB.

Kaç yedeğin saklanacağını saklama süresi ve tam yedek düzeni belirler. Haftalık ve aylık kopyalar (GFS) tam yedek olarak eklenir; günlük saklamanın içine düşenler ikinci kez sayılmaz. Öte yandan bu kopyalar günlük saklama sayısına girmediği için depoda birkaç yedek fazladan durur.

Kaynaklar (İngilizce): Veeam'in depo boyutlandırma rehberi (yedek boyutları, %2–5 değişim, 2:1 kazanç, 1,25 tam yedeklik pay), rehberin güncel sürümü (veritabanı sunucularında değişim), Veeam'in GFS belgesi ve Microsoft 365 yedeği rehberi, QNAP'ın doluluk uyarısı sayfası.

Hesaplayıcı neyi hesaplar, neyi hesaplamaz?

Hesaplayıcı günde bir yedek alındığını varsayar ve depoda en kalabalık anda duracak yedekleri toplar. Haftalık ve aylık kopyalar açıkken hesap yaklaşıktır ve temkinli tarafta kalır: sonuç genellikle 1–2, en çok yaklaşık 3 tam yedek büyük çıkabilir. ReFS ya da XFS biçimli depolarda blok klonlama (Veeam'de "fast clone") tam yedeği veriyi yeniden yazmadan oluşturur; bu depolarda gerçek doluluk daha düşük çıkar.

Hesap bugünkü veriye göredir. NAS'ı birkaç yıl kullanacağınız için büyüme payını ayrıca ekleyin; büyüme hızınızı tam yedek boyutunun son aylardaki artışından görebilirsiniz. Değiştirilemez (immutable) depoda kilit süresi saklama süresinden uzunsa kilidi dolmayan yedekler silinemez, depoda hesaplanandan fazla yedek birikir.

Girdileri nasıl seçmelisiniz?

Korunacak veri nasıl bulunur?

Yedeklenecek sunucu ve bilgisayarlardaki dolu alanı toplayın: 2 TB'lık diskinde 600 GB veri olan bir sunucu için 600 GB girilir. Dolu alanı Windows'ta disk özelliklerinden okuyun; Windows aynı veriyi daha küçük sayıyla gösterdiği için görünen TB değerini 1,1 ile, GB değerini yaklaşık 1,07 ile çarpıp girin. Sanal sunucularda sanal diske ayrılan boyuta değil, sanal makinenin içindeki dolu alana bakın.

Günlük değişim oranı nasıl ölçülür?

Günlük değişim oranı, her gün değişen ya da eklenen verinin korunan veriye oranıdır ve artımlı yedeğin boyutunu belirler. En doğru değeri yedek yazılımınızın geçmişi verir: bir haftalık artımlı yedeklerin ortalamasını tam yedeğin boyutuna bölün. Tam yedek 800 GB, artımlılar ortalama 24 GB ise oran %3'tür; hafta sonu ofis kapalıysa ortalamayı iş günlerinden alın.

Saklama süresi ve GFS ne işe yarar?

Saklama süresi kaç gün geriye dönebileceğinizi belirler: 14 gün saklarsanız son iki haftanın her gününe dönebilirsiniz, bir ay önce silinen bir dosya bu yedeklerde yoktur. Daha eskiye dönmek için günlük yedeklerin yanında haftalık ve aylık kopya tutulur; bu düzene GFS (büyükbaba-baba-oğul) denir. Her kopya bir tam yedektir. 14 günlük saklamaya 4 haftalık ve 12 aylık kopya eklemek depoya 14 tam ve 2 artımlı yedek daha getirir; 1 TB'lık örnekte yerel alan 3,1 TB'tan 14,4 TB'a çıkar.

Haftada bir tam yedek mi, sürekli artımlı mı?

Haftada bir tam yedek düzeninde yazılım her hafta yeni bir tam yedek alır ve üstüne günlük artımlıları ekler. Eski zincir, yeni zincir saklama süresini doldurana kadar silinmez; bu yüzden depoda en kalabalık anda saklama süresinin 7 gün fazlası kadar yedek durur. Sürekli artımlıda tek tam yedek vardır; saklama süresi dolunca en eski artımlı yedek tam yedeğin içine katılır. 1 TB'lık örnekte yerel alan haftalık düzende 3,1 TB, sürekli artımlıda 1,4 TB çıkar. Buna karşılık sürekli artımlıda her gün yapılan birleştirme depoya ek okuma ve yazma yükü bindirir.

Sıkıştırma kazancı neden veri türüne bağlı?

Yedek yazılımı veriyi sıkıştırır ve tekrar eden blokları bir kez saklar (tekilleştirme). Veritabanları ve sanal sunucu diskleri genellikle belirgin biçimde küçülür; fotoğraf, video, ZIP arşivleri ve şifreli dosyalar neredeyse aynı boyutta kalır. Word ve Excel dosyaları (docx, xlsx) da içte ZIP olduğu için az küçülür.

Veeam'in rehberi kazancın genellikle 2:1 (yedek, verinin yarısı) ya da daha fazla olduğunu söylüyor, ama gerçek oran bilinmiyorsa tahmini düşük tutmayı öğütlüyor. Hesaplayıcıdaki %20 bu yüzden bizim temkinli tahminimizdir. Gerçek değeri ilk tam yedekten bulursunuz: dolu alan 1 TB, tam yedek 600 GB ise kazanç %40'tır.

3-2-1 kuralında dış kopya ne kadar yer ister?

Dış kopyayı yereldeki saklama ayarlarıyla tutarsanız yereldeki kadar yer ister; 1 TB'lık örnekte bu da 3,1 TB'tır. 3-2-1 kuralı üç kopya, iki farklı ortam ve bir dış lokasyon öngörür. Dış kopyada farklı bir saklama süresi kullanacaksanız o tarafı "Yalnız yerel" seçeneğiyle ayrıca hesaplayın. Tek bir harici diskin neden yetmediğini 3-2-1 yedekleme kuralı yazımızda anlattık.

Önerilen NAS kapasitesi nasıl bulunur?

Önerilen kapasite, yerel yedeklerin kullanılabilir alanın en çok %80'ini doldurduğu ve en az 1,25 tam yedeklik boş yer kaldığı değerdir. Hesaplayıcı iki koşulu ayrı ayrı hesaplar ve büyük olanı alır.

Doluluk sınırını %80 almak bizim tercihimiz. QNAP'ta depolama havuzu ve birim için doluluk uyarısı varsayılan olarak %80'de gelir; bu sınır veri büyümesine ve beklenmedik tam yedeklere de pay bırakır. 1,25 tam yedeklik pay ise Veeam'in rehberinden geliyor: birleştirme ve sentetik tam yedek gibi her dönüştürme işi için en az bu kadar boş alan öneriliyor.

Önerilen değer RAID sonrası kullanılabilir alandır; disk alırken RAID'in payını ekleyin. RAID 5'te bir diskin, RAID 6'da iki diskin kapasitesi eşlik (parity) bilgisine gider; RAID 1 ve RAID 10'da kapasitenin yarısı ayna kopyaya ayrılır. Örneğin 4 adet 2 TB diskle kurulan RAID 5, 6 TB kullanılabilir alan verir.

Örnek: 1 TB veri için ne kadar alan gerekir?

Hesaplayıcının açılış değerleri (1 TB veri, %5 değişim, 14 gün saklama, haftada bir tam yedek, %20 kazanç, dış kopya) yerelde 3,1 TB, dış kopyada da 3,1 TB alan ister. Önerilen kullanılabilir NAS kapasitesi 4,2 TB'tır.

Bu örnekte 1,25 tam yedeklik pay belirleyici oldu. Saklama 30 gün olursa depoda 6 tam ve 31 artımlı yedek durur; yerel alan 6,0 TB'a, %80 sınırının belirlediği önerilen kapasite 7,6 TB'a çıkar.

Sık sorulan sorular

Şirketimiz için NAS ne büyüklükte olmalı?

Saklama süresine ve tam yedek düzenine göre değişir. 1 TB veri, %5 değişim, 14 gün saklama, haftada bir tam yedek ve %20 sıkıştırma kazancıyla önerilen kullanılabilir alan 4,2 TB'tır. Üstüne veri büyümesi ve RAID payı eklenir; boş disk yuvası olan bir cihaz büyümeyi karşılamayı kolaylaştırır.

Bulut yedekte de aynı hesap mı geçerli?

Sunucu ve dosya yedeğini buluttaki bir depoya aynı saklama ayarlarıyla gönderiyorsanız evet; dış kopya satırı o depoda gereken alanı gösterir. Microsoft 365 yedeği bu hesaba uymaz: Veeam'in Microsoft 365 rehberi günlük değişimi Exchange için %0,2–1, SharePoint ve OneDrive için yaklaşık %0,5–1 veriyor.

Değişim oranımı bilmiyorum, ne yazmalıyım?

Ölçene kadar %5 ile hesaplayın; bu, Veeam'in rehberinde orta ölçekli ve kurumsal ortamlar için verilen %2–5 aralığının üst ucudur. Verinizin önemli bir bölümü gün boyu yazılan bir muhasebe ya da ERP veritabanıysa rehberin güncel sürümündeki öneriye uyup %10 ile hesaplayın; aynı sürüm veritabanı sunucularında oranın en kötü durumda %30–50'ye çıkabildiğini yazıyor.

Yedek deposu dolarsa ne olur?

Çoğu yedek yazılımında yeni yedek yazılamaz, iş hata verir ve o günün dönüş noktası oluşmaz; birleştirme işleri de boş alan olmadan tamamlanamaz. Depo doluluğunu yedek raporlarıyla birlikte izleyin, %80'e yaklaşınca saklama ayarını ya da kapasiteyi gözden geçirin.

Mevcut yedeklerinizi ve disk planınızı ücretsiz altyapı kontrolünde birlikte inceleyebiliriz: yedeklerin düzenli alınıp alınmadığına, nerede saklandığına ve yedekten gerçekten geri dönülebildiğine bakıp bulguları yazılı raporla iletiyoruz. Yedek deposunun kurulumu ve takibi yedekleme ve felaket kurtarma hizmetimizin kapsamında. Sorularınız için bize yazabilirsiniz; mesai içinde 30 dakikada dönüyoruz.