5651 sayılı Kanun kapsamında kimler log tutmalı, hangi kayıtlar saklanmalı, misafir Wi-Fi ve güvenlik duvarıyla log tutma nasıl kurulur? İşletmeler için rehber.
Ofisinize gelen bir misafire Wi-Fi şifresi vermek sıradan bir nezaket gibi görünür. Ama o bağlantıdan yapılan bir paylaşım soruşturma konusu olursa ilk sorulacak soru şudur: "Şu tarihte, şu saatte, bu IP adresini kim kullanıyordu?" 5651 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik, internet erişimi sağlayan işletmelerin bu soruyu cevaplayabilecek kayıtları tutmasını istiyor. Bu yazıda kimlerin kapsamda olduğunu, hangi kayıtların tutulduğunu ve bunun teknik olarak nasıl kurulduğunu anlatıyoruz.
5651 nedir, kimleri kapsar?
5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun", internet erişimi sağlayan kişi ve kurumlara bazı yükümlülükler getirir. Kanun ve "İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik", bir yerde birden fazla kişiye internet erişimi sunanları "toplu kullanım sağlayıcı" olarak tanımlar:
- Ticari amaçlı olanlar: İnternet kafeler gibi interneti ücret karşılığı sunan işletmeler. Bunlar ayrıca mülki amirden izin belgesi almak zorundadır.
- Ticari amaçlı olmayanlar: Çalışanlarına ya da misafirlerine internet sağlayan şirketler, oteller, hastaneler, okullar, kafe ve restoranlar gibi yapılar.
Kanuna göre ticari amaç gütsün gütmesin tüm toplu kullanım sağlayıcılar, suç oluşturan içeriklere erişimi engelleyici tedbirleri almak ve erişim kayıtlarını tutmakla yükümlüdür.
Hangi kayıtlar tutulmalı?
| Kayıt | Ne gösterir? | Nereden gelir? |
|---|---|---|
| IP dağıtım kaydı | Hangi cihaza (MAC adresi) hangi tarih ve saatte hangi iç IP adresinin verildiği | Güvenlik duvarı ya da DHCP sunucusu |
| Kullanıcı eşleştirmesi | Misafir ağında o IP adresini kimin kullandığı (ör. telefon numarası doğrulamasıyla) | Misafir giriş sayfası (hotspot) |
| Trafik kayıtları | İç IP adresinin hangi dış adrese, hangi saatte bağlandığı | Güvenlik duvarı |
Yönetmelik "erişim kayıtları"nı tanımlarken iç ağda dağıtılan IP adreslerini, kullanımın başlangıç ve bitiş zamanını, cihazın MAC adresini ve bağlanılan hedef IP adresini sayıyor. Birden fazla kullanıcı aynı dış IP adresini portlar üzerinden paylaşıyorsa, kullanıcıya ayrılan gerçek IP ve port bilgisi de bu tanıma giriyor. Bir olay incelemesinde "şu saatte bu adresten çıkan trafik kime aitti?" sorusunu cevaplayabilmek için misafir ağında kullanıcı eşleştirmesi de tutulur.
Bu kayıtlar elektronik ortamda kendi sistemlerinize kaydedilip iki yıl saklanmalı (Yönetmelik madde 4/1-b). Ticari amaçlı toplu kullanım sağlayıcılar ayrıca bu kayıtların doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini teyit eden değeri her gün kendi sistemlerine kaydedip iki yıl saklamakla yükümlü (madde 5/1-e). Sonradan değiştirilmediklerini kanıtlamak için kayıt dosyaları genellikle özet değeri (hash) ve zaman damgasıyla imzalanır; Kanun ve Yönetmelik bu yöntemi adıyla saymıyor.
Nasıl kurulur? Güvenlik duvarıyla örnek yapı
- Ağları ayırın: Personel ve misafir ağlarını VLAN ile birbirinden ayırın; misafirler şirket ağındaki bilgisayarlara ve sunuculara erişemesin.
- IP dağıtımını güvenlik duvarına alın: DHCP hizmetini güvenlik duvarında çalıştırmak, IP dağıtım kayıtlarını tek bir yerde toplar.
- Misafir girişi kurun: Misafir Wi-Fi'da SMS ile doğrulanan bir giriş sayfası (hotspot) kullanın; böylece her IP adresi bir kişiyle eşleşir.
- Web filtrelemeyi açın: Kategori tabanlı web filtrelemeyle zararlı ve yasa dışı içerik kategorilerini engelleyin. FortiGate'te bu özellik lisansla gelir; ayrıntılar FortiGate lisansı yazımızda.
- Kayıtları log sunucusuna gönderin: Güvenlik duvarı kayıtlarını FortiLogger gibi bir log yazılımına gönderin. Yazılım kayıtları imzalar, zaman damgası ekler ve arşivler.
- Saklayın ve yedekleyin: İmzalı arşivleri ayrı bir diskte ya da NAS'ta tutun ve yedeğini alın. Mantığını 3-2-1 yedekleme kuralı yazımızda anlattık.
- Düzenli kontrol edin: Kayıtların her gün oluştuğunu ve imzalandığını ayda bir kontrol edin. Log diski dolduğunda kayıt tutma sessizce durabilir.
Sık yapılan hatalar
- Misafir Wi-Fi'ı doğrudan modemden vermek: Operatör modemleri IP dağıtım kayıtlarını çoğu zaman uzun süre saklamaz; olay sonrası geriye dönük bilgi bulunamaz.
- Kayıtları imzasız, düz dosya olarak tutmak: Kayıt var ama değiştirilmediği kanıtlanamıyor.
- Saatlerin yanlış olması: Cihaz saati birkaç dakika bile kaymışsa kayıtlar yanıltıcı olur. Tüm cihazlarda NTP ile saat eşitlemesi yapın.
- Personel ve misafir ağını ayırmamak: Hem güvenlik açığı oluşturur hem de kayıtlarda kimin kim olduğunu ayırmayı zorlaştırır.
- Disk dolunca fark etmemek: Kayıt tutma aylarca durmuş olabilir; düzenli kontrol ve uyarı şart.
Sahadan
Ümraniye'de Baytech Mekatronik'te misafirler için UniFi erişim noktalarıyla ayrı bir kablosuz ağ kurduk; trafik kayıtları FortiGate'ten FortiLogger'a gidiyor (proje notu). Aynı yerleşkede çalışan üç şirketlik bir grupta da güvenlik duvarı geçişiyle birlikte FortiLogger ile kayıt düzenini kurduk (proje notu).
Sık sorulan sorular
Sadece çalışanlarımız internet kullanıyor, yine de log tutmamız gerekir mi?
Çalışanlarına internet sağlayan şirketler de genellikle ticari amaçlı olmayan toplu kullanım sağlayıcı olarak değerlendiriliyor. Kendi durumunuz için hukuk danışmanınızın görüşünü alın. Kayıtlar düzenli tutulursa olası bir incelemede belirli bir saatte bir IP adresini hangi cihazın kullandığını gösterebilirsiniz.
Misafir Wi-Fi için SMS doğrulaması şart mı?
Yönetmelik, kamuya açık alanlarda internet sağlayanlardan kullanıcıları SMS ve benzeri yöntemlerle tanımlayacak bir sistem kurmalarını istiyor (madde 4/1-c); "kamuya açık alan" metinde tanımlanmıyor. Misafirlere yalnızca şifreli ama kimliksiz bir ağ açarsanız kayıtlar o IP adresini kimin kullandığını göstermez. Misafir ağınızın bu kapsama girip girmediğini hukuk danışmanınızla değerlendirin.
Kayıtları ne kadar süre saklamalıyız?
Yönetmelik, erişim kayıtlarının elektronik ortamda kendi sistemlerinize kaydedilip iki yıl saklanmasını istiyor. Kayıtların sonradan değiştirilmediğini gösterebilmek için uygulamada imzalı ve zaman damgalı saklanır. Kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve hukuk danışmanınızın görüşünü esas alın.
Mevcut güvenlik duvarımızla yapılabilir mi?
Çoğu kurumsal güvenlik duvarı gerekli kayıtları üretebilir. Önce mevcut cihazınızın IP dağıtım ve trafik kayıtlarını dışarıya gönderip gönderemediğine bakıyoruz; çoğu zaman yalnızca bir log yazılımı eklemek yeterli oluyor.
TDX Bilişim olarak misafir ağını, kimlik doğrulamalı girişi ve kayıt düzenini misafir Wi-Fi ve 5651 log hizmeti kapsamında kuruyor, düzenli kontrolünü üstleniyoruz. Kayıtların büyük kısmı güvenlik duvarından geldiği için FortiGate güvenlik duvarı kurulumunu da biz yapıyoruz. Mevcut yapınızın durumunu görmek için ücretsiz altyapı kontrolü talep edebilir ya da bize ulaşabilirsiniz.